Translator: Ereblir Kadriu
Reviewer: Iris Xholi Moto e lojerave Olimpike eshte "Citius, Altius, Fortius" Me shpejte, me larte, me forte. Dhe atletet kane permbushur ate moto shume shpejt Fituesi i maratones Oplimpike te 2012 vrapoi dy ore e tete minuta. Ne do ishte duke garuar kunder fituesit te maratones Olimpike te vitit 1904, ai do te kishte fituar me afer nje ore e gjysme. Tani te gjithe ne e kemi kete ndjenje se jemi duke u bere me te mire si qenie njerzore, duke perparuar ne menyre te pandalshme por nuk eshte se kemi evoluar ne qenie te reja brenda nje shekulli. Pra, cka po ndodh ketu? Dua te shikoj se c'fshihet pertej ketij marshimi te zhvillimit te atletikes. Ne 1936, Jesse Owens mbajti rekordin botëror në 100 metra. Nese do merrte pjese ne kampionatin boteror vitin e kaluar 100 metersh ne garen e 100 metershit, kur sprinteri xhamaikan Usain Bolt e perfundoi, Owrns kishte akoma 14 hapa per te vrapuar. Kjo do te thote shume per sprint. Per t'ju treguar se sa shume eshte, une dua te ndaj me ju nje demonstrim te konceptuar nga sportisti Ross Tucker. Tani, imagjinoni stadiumin vitin qe kaloi ne kampionation boteror te 100 metershit: mijera fansa duke pritur per te pare Usain Bolt, njeriun me te shpejte ne histori; nente burrat me te shpejte ne bote rrotullohen ne blloqet e tyre. Dua qe te pretendoni se Jesse Owens eshte ne ate gare. Tani mbyllni syte per disa sekonda dhe paraperfytyroni garen. Krisme! Arma shkrepet. Nje sprinter Amerikan kercen ne fillim. Usian Bolt fillon qe ta arrije ate. Usain Bolt e kalon ate, dhe ndersa vrapuesit mbrrijne te fundi, ju do te degjoni nje bip ku secili garues kalon nje pjese. (Bip) Kjo eshte pjesa e plote e gares. Mund te hapni syte tani. Bip i pare ishte Usain Bolt. Bip i fundit ishte Jesse Owens. Degjoni perseri ate. (Bip) Tek e mendoni keshtu, nuk eshte ndonje diference e madhe, apo jo? Dhe duke pasur ne konsiderate se Usain Bolt fillon duke vene ne levzije veten e tij poshte nje qilimi posacerisht te fabikuar i dizejnuar per te lejuar ate te vrapoj aq shpejt sa njerezisht eshte e mundur. Jesse Owens ne anen tjeter, vrapon ne shkrumbë, hi nga druri i djegur, dhe ajo siperfaqe e bute i shpenzon shume me shume energji kemebeve te tij ndersa vraponte. Pervec blloqeve, Jesse Owens kish nje peshqir kopeshti qe iu desh ta perdorte per te germuar gropa ne menyre qe te niste. Analizat biomekanike te shpejtesise se nyjeve te Owens tregojne se nese do kish qene duke vrapuar ne te njejten siperfaqe sikurse Bolt, ai nuk do të kishte qenë 14 metra prapa, ai do te kishte qene brenda te njejtes vije. Ne vend te sinjalit te fundit, Owens do te kishte qene bipi i dyte. Degjojeni edhe nje here. (Bip) Kjo eshte diferenca qe ka bere tknologjia me pisten, dhe eshte e bere ne te gjitha pistat e botes. Konsideroni nje ngjarje me te gjate. Ne 1954, Sir Roger Bannisiter u be personi i pare i cili vrapoi nen kater minuta per nje milje. Ditet e sotme, studentet e universitetit e bejne ate cdo vit. Ne raste te rralla edhe nje nxnes i shkolles se mesme mund ta beje. Deri në fund të vitit të kaluar, 1.314 burra kishin vrapuar nen kater minuta per milje, por sikur Jesses Owens, Sir Roger Bannister vrapoi ne hi te bute dhe kjo i harxhoi me shume energji kembeve te tij sesa bejne pistat sintektike te sotme. Keshtu une konsultova ekspertet e biomekanikes per te zbuluar sa me ngadale vrapohet ne hi sesa ne pista sintetike, dhe konsensusi i tyre ishte nje perqind e gjysem me ngadale. Pra nese aplikoni nje perqind e gjysme te shendrrimit te ngadalshem per secilin person qe vrapon kater milje ne nje piste sintetike, kjo eshte ajo cka ndodh. Kane mbetur vetem 530. Nese e shikoni nga kjo perspektive, me pak se dhjete ne vit i jane bashkuar klubit te nen- kater milje që nga Sir Roger Bannister. Tani, 530 eshte me shume sesa nje, qe trajnohen sot dhe jane duke u trajnuar me me inteligjence. Edhe femijet e koelgjit jane profesionist ne trajnimet e tyre te krahasuar ndaj Sir Roger Bannister, i cili trajnohej per 45 minuta qe ishte larguar nga leksionet e gjinekologjise ne shkollen e mjeksise. Dhe ai djali i cili fitoi maratonen olimpike te 1904 ne tre ore e gjysme, ai djale ishte duke pire helm miu dhe raki pederisa vraponte ne piste. Kjo ishte idea e performances se tij. (Buzeqeshje) Duket qarte, se atletet jane bere me te pjekur sot rreth ilaceve qe rrisin perfromancen, dhe kjo ka bere ndryshimin
ne disa sporte disa here, por teknologjia ka bere ndryshim ne te gjitha sportet, nga ski me te shpejta tek kepucet e lehta. Hidhni një sy të dhënave për
stilin e lirë not ne 100-metër. Rekordi gjithmone eshte duke pesuar renie, por eshte nderprere nga keto shkembinj te thikte. Shkembi i pare, ne 1956, eshte hyrja rrokullisese. Ne vend se te ndaleni dhe ktheni, atletet mund te kaperdinje nen uje dhe te shkojne menjehere ne drejtimin e kundert. Shkembi i dyte, eshte prezantimi i kanalit ne anen tjeter te pishines, qe e lejon ujin te sperkat, ne vend se te bej turbulenca qe ti pengonte notuesit ndersa garojne. Ky shkemb i fundit, futja e rrobave te banjes trup tere trupit dhe me ferkim te ulet. Permes sportit, teknologjia ka ndryshuar
formen e performances. Ne 1972, Eddy Merckx vendosi rekordin për distancë më të gjatë të cilklizmit në një orë në 30 milje, 3774 metra. Tani ai rekord sa vjen e permiresohet teksa biçikletat u permiresun dhe u bene me aerodinamike gjate tere 1996, ku u vendos per 35 milje, 1,531 metra, aferisht pese milje me larg sesa Eddy Merckx ne vitin 1972. Por më pas në vitin 2000, Bashkimi Ndërkombëtar i Ciklizmit dha urdher se kushdo qe deshiron te mbaj ate rekord duhej ta bente me pajisjet e njejta thelbesore qe Eddy Mercks perdori ne 1972. Ku qendron rekordi sot? 30 milje, 4,657 metra, ne nje total prej 883 metra me shume sesa Eddy Mercks kreu nje cikel me shume sesa kater dekada me pare. Ne thelb, i gjithe permiresimi ne kete ne kete regjistrim ishte per shkak te teknologjise. Megjithatë, teknologjia nuk është e vetmja
gjë qe i shtyn atletët përpara. Ndërsa në të vërtetë ne nuk kemi evoluar në një specie të re në një shekull, pishina gjenetike e sporteve konkuruese me siguri ka ndryshuar. Ne gjysmen e pare te shekullit 20, instruktore te edukimit fizike dhe trajneret paten idene se mesatarja e tipit te trupit ishte me e mira per te gjithe llojet e sportit: gjatesi mesatre, peshe mesatare, pavarsisht sportit. Dhe kjo u tregua ne trupat e atleteve. Ne 1920, mesatraja e elites ne kercim se larti dhe mesatarje e elites ne flakjen se gjyles
ishin te se njejtes madhesi. Por pasi idea filloj te venitej, pasi shkenctaret e sportit dhe trajneret kuptuan se ne vend te mesatres se tipit te trupit, ajo qe duhej ishin trupa te specializuara qe pershtaten per sporte te caktuar, nje forme e re perzgjedhjeje artificiale zuri vend, nje vet-perzgjedhje per trupa qe i pershtaten sporteve te caktuara, dhe trupat e atleteve u bene me te ndryshem nga njeri tjetri. Sot, me shume sesa madhesia e njejte
sesa mesatraj e elites se kercim se lartit mesatarja e elites se flakjes se gjyles eshte dy inq e gjysme m e gjate dhe 130 pund me e rende. Dhe kjo gje ka ndodhur me te gjitha sportet e botes. Ne fakt, nese hartoni lartesine kundrejt grafikes se mases nje te dhene per te dyja sportet ne gjysem e pare te shekullit 20-te, duket keshtu. Ka disa shpërndarje, por eshte si grup
rreth mesatres se tipit te trupit. Pastaj ajo ide filloi te largohej, dhe ne te njejten kohe, teknologjia digjitale– radio e pare, pastaj televizioni dhe interneti– dha miliona, ose ne disa raste biliona, te njerezve nje bilete per te shpenzuar performanca sportive te elites. Stimujt financiare, fama dhe lavdia
i sigurojne atletëve elite te arrijne kulmin, dhe largoi performancen e klases se larte. Ajo pershpejtoj perzgjedhjen artificiale per trupa te specializuar. Dhe nese ju hartoni te dhena te njejta per keto dy sporte sot, do te duket keshtu. Trupat e atleteve jane bere shume me ndryshe nga njeri-tjetri. Dhe per shkak se kjo grafike duket si grafiket qe tregojne universin e zgjeruar, me galaksite qe fluturojne nga njera tek tjetra, shkenctaret te cilet e kane zbuluar ate qe quajne "Big Bengu i tipave te trupit." Në sport ku lartësia është e çmuar, si basketbolli, atletet e gjate zgjaten me shume. Ne 1983, Asociacioni Kombetar i Basketbollit nenshkrujati nje marreveshje inovative duke i bere lojtaret partner ne lige, duke i dhene aksione ne te ardhurat e biletave dhe konratat televizive. Papritmas, kushdo qe mund te ishte lojtar deshironte te behej NBA, dhe ekipet filluan te pastronin boten per trupat qe mund te ndihmonin ata te fitonin kampionatin. Pothuajse brenda natës, përqindja e njerëzve në NBA të cilët janë të paktën shtatë feet (afer dy metra) te gjate u dyfishuan me 10 përqind. Sot, nje ne 10 lojtar ne NBA eshte te paketen shtate feet (afer dy metra) i gjate, por njeriu shtate feet eshte jashtezakonisht i rralle ne popullsine e pergjithshme– aq i rralle saqe nese nje Amerikan ndermjet moshes 20 dhe 40 vjec i cili eshte te pakten shtate feet i gjate (afer dy metra) ka gjasa 17 perqind gjasa qe ai eshte ne NBA tani. (Te qeshura) Kjo do te thote, te gjesh gjashte shtatelarte te sinqerte nje prej tyre i ke ne NBA tani. Dhe kjo nuk eshte arsyeja se trupat e lojtareve te NBA
jane unik. Ky eshte "Njeriu Vitruvian" i Leonardo Da Vincit propocionet ideale, me gjeresi te krahve te barabarte me gjatesine. Gjersia e kraheve eshte saktsisht e barabarte me gjatesine time. E juaja eshte ndoshta pothuajse gati. Por jo ne mesataren e lojtarit te NBA. Mesatarja tek nje lojtari NBA eshte poshte 6'7", me krahe te cilet jane te gjate 2 metra. Lojtaret e NBA jo vetem qe jane ne menyre qesharake shtatelarte, ata ne menyre absurde jane te gjate. A deshironte Leonardo te vizatonte lojtarin Vitruvian te NBA, ai do të kishte nevojë për një drejtkëndësh dhe një elips, jo një rreth dhe një katror. Pra, ne sporte ku madhesia eshte e çmuar, atletet e medhenj jane bere me te medhenj. Ne anen tjeter, ne sporte ku
te qenurit shtat vogel eshte avantazh, atletet e vegjel jane bere me te vegjel. Mesatarja e gjimansteve femra elite u zvoglua mesatarisht prej 5'3 ne 4'9 gjate 30 viteve te fundit, e gjitha ne te miren e raportit fuqi- peshe dhe e gjitha per rrotullim ne ajer. Dhe perderisa te medhenjt u bene me te medhenj dhe te vegjelit me te vegjel, te çuditshmit u bene me te çuditshem. Gjatesia mesatare e parakrahut i nje lojtari polo uji, ne raport me kraun ne teresi, eshte zgjatur e gjitha ne te miren e hedhjes. Dhe ndersa te medhenjt u bene me te medhenj, te vegjlit me te vegjel, dhe te çuditshmit me te çuditshem. Në not, tipi ideal trupit është një bust i gjatë dhe këmbët e shkurtra. Eshte si nje byk i gjate i lundres per shpejtesi ne uje. Dhe e kundërta është e dobishme në vrapim Ju dëshironi këmbë të gjata dhe një bust të shkurtër. Dhe kjo tregohet në trupat e atletëve sot. E shihni Michael Phelps, notuesi me i mire ne histori, duke qendruar perkrah Hicham El Guerrouj, bartesi i rekordit boteror. Këta njerëz janë shtatë inç të ndryshme në gjatesi, por për shkak të llojeve të trupit avantazh në sport e tyre, ata veshin pantallona me gjatësi te njejte. Shtatë inç ndryshim në gjatesi, keta njerez kane te njejte gjatesi te kembeve. Keshtu ne disa raste, hulumtimi i trupave qe mund te shty performancat atletike me tutje perfundoi duke u futur ne boten konkurruese popullsi njerezish te cilet nuk ishin fare
konkurrues me parë, si vrapuesit ne distance Kenian. Ne mendojme per Kenianet si maratonist te shkelqyer. Kenianet mendojne per fisin Kalenjin si maratonist te shkelqyer. Kalenjin përbëjnë vetëm 12 për qind te popullise Keniane por shumica e vrapuesve elite sot. Mesatarisht, ata kane nje fiziologji unike: kembe shume te gjata dhe shume te dobeta ne ekstremitet, dhe kjo eshte per shkak te prejardhjes se tyre në gjerësi shumë të ulët në një klimë shumë të nxehtë dhe të thatë, dhe një adaptim evolucionar qe jane gjymtyrët tejet të gjata dhe shume te holle ne ekstremitet per qellime ftohje. Është e njëjta arsye që një radiator ka mbështjellje të gjatë, për rritjen e sipërfaqes krahasuar me volumin per te leshuar ngrohjen jashte, dhe per shkak qe kembet jane si lavjerres, sa me te gjata e me te dobeta deri ne ekstremitet, më shumë energji-efektive lenkundet. Per te vene suksesin e vrapimit te Kalenjin ne prespektive duke konsideruar se 17 amerikan ne histori kane vrapuar me shpejte se dy ore e 10 minuta ne maratone. Kjo eshte kater-minuta- e- 58-sekonda-per-milje. Tridhjet-e-dy Kalenjin e kan bere kete gje Tetorin e kaluar. (Te qeshura) Kjo eshte nga nje burimi popullesia me madhesine e Atlantes metropolitane. Megjithatë, edhe ndryshimi i teknologjisë dhe ndryshimi i gjenit ne sporte nuk vlen per te gjitha ndryshimet ne performnaca. Atletet kane mendime te ndryshme nga me pare. A keni parë ndonjëherë në një film kur dikush merr një goditje elektrike dhe ata hidhen nëpër dhomë? Nuk ka shpërthim atje. Çfarë ndodh është se impulsi elektrik është duke shkaktuar qe të gjitha fibrat e muskujve të tyre te dridhen në një herë, dhe ata janë duke hedhur veten nëpër dhomë. Ata ne te verete jane duke kercyer. Kjo është fuqia që përfshihet në trupin e njeriut. Por normalisht ne nuk mund te kemi akses ne të gjithë atë. Truri ynë vepron si një limitues, duke na penguar ne qasje në
të gjitha burimet tona fizike, sepse ne mund ta lendojme veten tone, duke shkeputur ndonje pjesez ose ligament. Por sa me shume qe mesojme se si
funksionon ai limitues, aq me shume mesojme se si mund ta shtyjme pak me tutje, ne disa raste duke bindur trurin se trupi nuk do te jete ne rrezik per vdekje duke shtyre me shume. Durim dhe ultra-durim sportive shërben si një shembull shume i mire. Ultra-durimi dikur ishte menduar i dëmshem për shëndetin e njeriut por tani e kuptojmë se ne kemi të gjitha këto tipare që janë perfekte për ultra-durim: nuk ka qime trupi dhe një tepri te gjëndrave te djerses qe na mban me te freskte teksa vrapojme: bel te ngushte dhe kembe te gjate krahasuar me kornizat tona; siperfaqe te madhe te nyjeve per absorbimin e goditjes. Ne kemi nje hark ne kembet tona qe vepron si suste, gishta te shkurte qe jane me mire per shtyerje pastaj per te shtrenguar gjymtyret dhe kur vrapojme, ne mund te kthejme bustin dhe supet tona keshtu perderisa mbajme kokat tona drejte. Kushërinjtë tanë primati nuk mund ta bëjë këtë. Ata duhet te vrapojne keshtu. Dhe ne kemi muskuj te medhenj te ndenjurash qe na mbajne ne kembe teksa vrapojme. A keni pare ndonjehere prapanice te majmunit? Ata nuk kane kane kocka sepse nuk vrapojne ne kembe. Dhe perderisa atletet kane kuptuar se ne jemi te bere per ultra-durim, ata kane marre persiper vepra te cilat kane qene te pa imagjinushme me pare, atletet si vrapuesi Spanjoll Kilian Jornet. Ky eshte vrapuesi Kilian ne Matterhorn. (Te qeshura) Me një xhup te lidhur rreth belit të tij. Eshte aq e rrepire saqe ai nuk mund te vrapoj ketu. Ai eshte duk u terhqur nga nje litar. Kjo eshte nje ngjitje vertikale e me shume se 8.000 feet, dhe Kilian shkoj lart e poshte ne me pak se tre ore. E mrekullushme. Aq i talentuar sa eshte ai, Kilian nuk eshte fanatik fiziologjik. Tani qe ai e ka bere kete, atlet te tjere do te ndjekin, ashtu si atlet te tjere kane ndjekur pasi Sir Roger Bannister vrapoi per kater minuta ne milje. Ndryshimi i teknologjise, ndryshimi i gjenve, dhe ndryshimi i mendimit. Risite ne sport, nese ka pista te reja ose teknika te reja te notimit, demokratizimi i sportit, perhapja e organve te reja dhe popullsia e re rreth botes, dhe imagjinata ne sport, nje kuptim se per cka eshte ne gjendje te beje trupi i njeriut, kane vendosur te bejne atletet me te forte, te shpejte, me guximtar, dhe me te mire se kurre me pare. Faleminderit shume. Duartokitje

Are athletes really getting faster, better, stronger? | David Epstein
Tagged on:                                 

40 thoughts on “Are athletes really getting faster, better, stronger? | David Epstein

  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    Beautifull presentation skills.
    BUT! You (almost) forgot DOPE.

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    This is a reason why the MLB still uses wood bats

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    Love this stuff. Athlete's conditions have improved,tech has improved, motivation has increased ($) but has the human actually got any "better"??🌴

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    Next he'll be telling everyone that all Americans are slimmer LOL.

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    "Themself"? 12:17 New word?

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    Drugs & money , & jewish media fixing sport , im switching off not listening to a jew talking crap like they do

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    Also, modern athletes are on various hard-to-detect juicing regimens…

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    This went from being an athlete to becoming one punch man real quick

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    Ted talkers are elite speakers.This fellow stands out among them!

    What tribe is he from?

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    This fella would run rings around most other TED talks excellent stuff – interesting, funny, well researched and well presented.

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    marmalade' s type blood makes athletes better

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    None of you watching this has become bigger better stronger or faster! Unless your a competitor which I doubt!! Any of you are or lifters.. 🙄🙄🙄 so no to that

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    I've been coaching PE and high school football since 1979. Athletes are NOT generally getting better. RECRUITERS are getting better.

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    Someone should do a comparison of an elite runner sprinting on a cinder track vs an Olympic track today and record it.

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    I am stronger I am better I am BAT…MAN

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    3:40–4:00 As much as I love this presentation. His Math here is wrong :/

    530 / 6 = 88.33333
    So Technically, 88 New men per decade have joined the Sub 4 Mile Club not 10. Otherwise the number would've been around 60

    In other words he might've mean't…

    "Fewer than 10 new men PER YEAR"
    Yeah 😐

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    I liked the part where he mentioned advances in performance enhancing drugs.

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    He is a fantastic speaker

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    How about next time we use examples of sports that people actually care about…

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    He forgot to mention how pharmaceutical innovation makes athletes faster, better, and stronger, especially in the hormone department.

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    has nothing to do with doping at all!

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    im 6feet for inchs my brother is five feet 8 inchs, im able to wear the same size pants as him lol 😀 this actually helps explains why i can do things like lift a 120 pound dumbell with one hand and he maxs out at half that

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    Short answer no. Its technology.

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    very good video that was.

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    TED: For theoretical people who havent done a thing in their lifes except theorize. sod off

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    Whole premise of this is nonsense. At the rate Jesse Owens was going, the sound effect was wrong.

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    Eddy Merckx!! The greatest cyclist of all time!

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    Nutrition, technique, and training methods have evolved and improved over the years. Simple.

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    In M.L.B. with juiced baseballs and maple bats gives the impression that ball players are much stronger. I'd love to see scientific research on how much further balls travels using today's bats and balls as opposed to 50 or 60 years ago.

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    Europeans prodomently are still correcting physiologically due to 1 the last mini ice from 14th to the 1850s which in that period we went through 2 outbreaks of the black death an array of wars crusades and pestulance the dirty industrial revolution all of these experiences that we had to go through would have had damaging effects to ourselves as human beings our melecular make up would have been under attack … so we are going through a corrective experience due to improvements in foods and fortified foods … the signs of malnutrition and pestulance reveals itself in our faces . .

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    The average human today is less fit and physically weaker than a Roman 2000 years ago.

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    Harder, better, faster, stronger

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    Any relation to the Chester molester?

    Reply
  • July 29, 2019 at 12:16 pm
    Permalink

    what about the abo's that ran faster than bolt in mud?

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *